Rehberlik Servisine Sıkça Sorulan Sorular

1- Orta öğretim başarı puanı nedir, nasıl hesaplanır?

Diploma notunuzun, okuldan mezun olan diğer öğrencilerin diploma notları içindeki konumunun matematiksel karşılığıdır. Okul birincisi ile okul sonuncusu arasındaki dağılım 100 ile 50 aralığında şekillenir. Okulunuzdan o sene mezun olacak öğrencilerin diploma notlarının toplamının öğrenci sayısına bölümünden ortaya çıkan okul ortalamasının üzerinde iseniz avantajlı sayılırsınız. Diploma notunuz okul birincisinin diploma notuna ne kadar yakın ise avantajınız o kadar artar.
Öğrencinin not ortalaması, kendi okulunun not ortalamasına eşitse adayın OBP’ı yaklaşık 70’dir,
Öğrencinin not ortalaması, kendi okulunun not ortalamasından yüksekse adayın OBP’ı 70’in üstünde,
Öğrencinin not ortalaması, kendi okulunun not ortalamasından düşükse adayın OBP’ı 70’in altında
gelecektir. (OBP hakkında detaylı bilgi için tıklayınız)

Orta öğretim başarı doğrudan kullanılan bir puan değildir. 0.8 katsayısı ile çarpıldıktan sonra ham puanınıza eklenen puan ağırlıklı orta öğretim başarı puanınızdır. Bu puan okulunuzun ÖSS ortalaması göz önüne alınarak hesaplanır. Okulun ÖSS ortalaması ne kadar yüksekse ağırlıklı ortaöğretim başarı puanınıza etkisi o kadar yüksek olur.

2- ÖSS’de her sorunun ayrı bir puanı mı var; mesela zor soruları yaparsam daha fazla mı puan alırım?

Sınavda cevapladığınız sorular Türkçe, matematik, sosyal ve fen diye 4 ana gruba ayrılır ve bu sorular kendi içlerinde aynı değere sahiptir, yani matematikten yaptığınız her soru aynı puan değerine sahiptir. Fakat Türkçe sorusunun değeri ile matematik sorusunun değeri birbirine eşit değildir. Öğrenciler arasında ki zor soruyu yaparsam daha fazla puan alırım düşüncesi yanlış bir düşüncedir. Zor olan soruyu yapmak değil, daha fazla sayıda soruyu doğru cevaplamak öğrencilerin puanını yükseltecektir.

3- ÖSS’de yanlışlar doğruları götürürken, örneğin sayısal bölümde yapılan yanlışlar sözel bölümdeki doğruları götürür mü?

Hayır. Yanlışların dörtte birini doğrulardan çıkarma işlemiyle bulunan ham puanlar (netler), sözel ve sayısal bölümler için ayrı ayrı hesaplanır

4- Ben sosyal bilimler alanı öğrencisiyim. Sözel tercih yapacağım; sayısal bölümü hiç yanıtlamasam da puanım hesaplanır mı?

Sözel puanınızın hesaplanabilmesi için sayısaldan soru çözme zorunluluğunuz yok. Ancak ortak alan bölümünde yapacağınız sayısal netlerin sözel puanınıza katkısı olacağından kazanma şansınızı arttıracaktır. Sınavın alan testleri bölümünde yapacağınız sayısal netlerin ise sözel puanınıza hiçbir katkısı olmayacaktır.

5- ÖSS puanları hesaplanırken AOBP’nin etkisi var mı?

Sadece yaptığınız netler doğrultusunda hesaplanan puanınız ham puan olarak nitelendirilen puanınızdır. AOBP’niz ham puanınız hesaplandıktan sonra devreye giren bir puandır. Alan içi tercihlerinizde 0.8 ile, alan dışı tercihlerinizde de 0.3 ile çarpılarak ham puanınıza eklenir ve tercih yaparken kullanılacak olan Y-ÖSS(yerleştirme ÖSS) puanınızı oluşturur.

6- ÖSS puanı ile bir bölüme yerleştirilsem, aynı zamanda özel yetenek sınavı ile de başvuru yapabilir miyim?

Evet yapabilirsiniz. Merkezi yerleştirme ile seçilen bölümler ve özel yetenek sınavı sonucunda öğrenci alan bölümler birbirinden bağımsızdır. Ama unutmamanız gereken şey; ikisi ile de bir yükseköğretim programına yerleştirilme hakkı kazansanız bile sadece birisine kayıt yaptırma hakkınız vardır.

7- Puanım dört yıllık fakülteleri kazanacak kadar yüksek olmasına rağmen ilk tercihlerimde 2 yıllık meslek yüksekokullarına yer verebilir miyim?

Tercihlerinizi isteğinize göre şekillendirebilirsiniz. 24 tercih hakkınızı kullanırken tamamını 2 yıllık bölümlerden yapabilme şansınız olduğu gibi, 24 tercihi geçmemek kaydıyla hem 2 yıllık hem de dört yıllık bölümleri yazabilirsiniz. Dikkat etmeniz gereken nokta 2 yıllık kazanmayı daha çok istiyorsanız bu bölümleri 4 yıllık tercihlerinizin üstüne yazmanız gerektiğidir.

8- ÖSS EA puanım 185’in altında ÖSS SÖZ puanım 185’in üstünde olursa ÖSS EA puanıyla tercih yapabilir miyim?

Hayır. 185 barajını geçemediğiniz bir puan türüyle öğrenci alan yükseköğretim programlarını tercih edemezsiniz.

9- ÖSS’de her üç puan türünden de 185 puanı geçemezsem nereleri tercih edebilirim?

160 puan barajını geçtiğiniz takdirde 2 yıllık programları tercih edebilme hakkınız doğar. Bu şekilde tercih yapmayı düşünüyorsanız bu program türlerinde yerleştirme önceliğinin meslek lisesi öğrencilerinde olduğunu ve meslek lisesi öğrencilerin yerleştirilmesi bittikten sonra eğer açık kontenjan kalır ise düz lise öğrencilerinin yerleştirilebildiğini unutmamalısınız. Hemen hatırlatılalım düz lise çıkışlı öğrenciler 2 yıllık programları tercih ederken 0,3’lü puanları kullanılır.
Bunun dışında açık öğretim programlarından 4 yıllık ve 2 yıllık tercih yapabilirsiniz.

10- ÖSS’de bir üniversiteye yerleştirilirsem ama liseden mezun olamazsam, gelecek sene sınava başvurduğumda puanımda düşme olur mu?

Hayır. Ağırlıklı ortaöğretim başarı puanınızın çarpılacağı katsayılarda herhangi bir düşme olmaz. Alan içi tercih yaptığınızda 0,8 katsayısı geçerliliğini korur.

11- ÖSS’de puan düşmesi nedir? Nasıl olur?

Tercih yapmış ve herhangi bir yüksek öğretim programına yerleştirilmeye hak kazanmış öğrenciler(açık öğretim programlarının kontenjan sınırlaması olmayan bölümleri hariç) kayıt yaptırsın ya da yaptırmasının kazandıkları seneyi takip eden sene sınava girdiklerinde ağırlıklı ortaöğretim başarı puanlarının çarpılacağı katsayı yarı yarıya düşer. Yani alan içi tercih yaptıklarında 0,8 olan katsayıları 0,4’e alan, dışı tercih yaptıklarında 0,3 olan katsayıları 0.15’e düşecektir.
Meslek lisesi öğrencileri sınavsız geçiş ile 2 yıllık bir programa yerleştirildiklerinde herhangi bir puan düşmesi olmayacaktır.

12- Yurt dışında öğrenim görmek isteyenler ne yapmalı?

Yurt dışında bizim ülkemizde ki gibi merkezi yerleştirme olmadığı için üniversitelere giriş koşullarında sabit kurallardan bahsedemiyoruz. Bazı üniversiteler hiçbir koşul aramazken bazıları Türkiye’de bir yükseköğretim programına yerleştirilme zorunluluğu getirebilmekte ya da farklı koşulları olabilmekte. En sağlıklı bilgiyi öğrenim görmek istediğiniz üniversitenin öğrenci işleri ile bağlantıya geçerek elde edebilirsiniz.
Yurt dışında eğitim gördüğünüz okuldan aldığınız diplomanın Türkiye’de geçerli olabilmesi için ÖSS’ye girmiş ve 185 puan barajını geçmiş olmanız gerekmektedir. Bunun dışında okula kayıt yaptırmadan YÖK ile bağlantıya geçmeli ve gideceğiniz üniversitenin diplomasının ülkemizde denkliğinin olup olmadığını öğrenmelisiniz.

13- Sınavda zorlandığımız sorularda ne yapmamız gerekir?

Sınavda soruları doğru cevaplamak kadar zamanı iyi kullanmak da önemlidir. Zorlandığınız soruların yanına işaret koyup diğer soruya geçmek, cevaplayabileceğiniz tüm soruları bitirdikten sonra yapamadığınız sorulara dönmek akılcı bir davranış olacaktır. Ders çalışırken takıldığınız sorularla çözene kadar uğraşıyorsanız sınavda bu soruları daha sonra dönmek üzere geçmek sizin için çok zor olacaktır. Diğer soruyu okumaya çalışsanız da aklınız çözemediğiniz soruda kalacaktır. Ders çalışırken yapamadığınız sorulara işaret koyun çalışmanızı bitirdikten sonra bu sorulara baktığınızda pek çoğunu çözebildiğinizi göreceksiniz. Bunu bir alışkanlık haline getirdiğiniz için de sınavda daha rahat olduğunuzu göreceksiniz.

14- Lise birincilerinin ÖSS’deki avantajları nelerdir?

Okul birincileri ağırlıklı ortaöğretim başarı puanı olarak 100 almalarının yanı sıra yükseköğretim programlarının okul birincileri kontenjanından da faydalanırlar. Ancak kontenjan hakkı sadece liseden mezun olacakları sene için geçerlidir, daha sonraki yıllarda ağırlıklı ortaöğretim başarı puanlarında bir değişiklik olmaz fakat birincilik kontenjanından yararlanma hakları kaybolur.

15- Yeni sınav sisteminde kaç soru ve kaç kitapçık var?

Hepinizin bildiği gibi sınav sisteminin yapısı değiştirildi. Ortak sorular ve alan soruları olmak üzere iki bölümden oluşan tek kitapçıktan oluşuyor:
Ortak bölüm; 30 türkçe, 30 sosyal, 30 matematik ve 30 fen sorusundan oluşuyor ve öğrenci hangi alan çıkışlı olursa olsun ortak alandan cevapladığı her sorudan belirlenen katsayılar dâhilinde puan alıyor.
Alan bölümü; 30 edebiyat-sosyal, 30 sosyal, 30 matematik ve 30 fen sorusundan oluşuyor. Öğrenci lisede seçtiği alana göre bu bölümden alanına dâhil olan soruları cevaplıyor ve bunun dışında cevapladığı ek sorular alan puanı hesaplanırken dikkate alınmıyor.

16- Alanımıza göre hangi soruları cevaplarsak puan alırız?

Eşit-ağırlıklı puan ile tercih yapacak öğrenciler; ilk 120(ortak bölüm) sorudan yaptıkları her soru için belirlenen katsayılar dâhilinde puan alacaklar
2. bölümde(alan) matematik ve edebiyat- sosyal soruları puan alabilecekleri bölümler. Bu bölümler dışındaki sorulardan yaptıkları netlerin eşit-ağırlıklı puanlarına herhangi bir katkısı olamayacaktır. Sayısal puan ile tercih yapacak öğrenciler; ilk 120(ortak bölüm) sorudan yaptıkları her soru için belirlenen katsayılar dâhilinde puan alacaklar
2. bölümde(alan) matematik ve fen soruları puan alabilecekleri bölümler. Bu bölümler dışındaki sorulardan yaptıkları netlerin sayısal puanlarına herhangi bir katkısı olamayacaktır.
Sözel puan ile tercih yapacak öğrenciler; ilk 120(ortak bölüm) sorudan yaptıkları her soru için belirlenen katsayılar dâhilinde puan alacaklar
2. bölümde(alan) sosyal ve edebiyat-sosyal soruları puan alabilecekleri bölümler. Bu bölümler dışındaki sorulardan yaptıkları netlerin sözel puanlarına herhangi bir katkısı olamayacaktır.

17- Sayısal çıkışlı öğrenciler eskiden işletme, iktisat gibi bölümleri tercih edebiliyorlardı, yeni sınav sistemiyle bunun kalktığı söyleniyor doğru mu?

Şu an itibariyle ÖSYM’nin ortak alanların kalktığı doğrultusunda herhangi bir açıklaması yok; Fakat sayısal çıkışlı öğrencilerin eşit-ağırlıklı puanlarıyla kendilerine alan içi olarak tanımlanan işletme, iktisat gibi bölümlere girmeleri eskisi kadar kolay olmayacak. Hem sayısal, hem de eşit-ağırlıklı tercih yapmak isteyen öğrenciler, ortak alandaki 120 soruya ek olarak 2. bölümden matematik, fen ve edebiyat-sosyal bölümlerini cevaplamak durumundalar, yani 195 dakikalık sınav süresine 210 soruyu sığdırmaları ve ek olarak edebiyat-sosyal bölümündeki konuları çalışmaları gerekecek.
Aynı durum Türkçe-matematik çıkışlı olup Türk dili ve edebiyatı(ya da kendilerine alan içi olarak belirlenen ve sözel puan türüyle öğrenci diğer alan bölümler) tercihi yapmak isteyen öğrenciler için de geçerli. Bu öğrenciler ortak alandaki 120 soruya ek olarak 2. bölümden edebiyat-sosyal, matematik ve sosyal bölümlerini cevaplamak durumundalar, yani 195 dakikalık sınav süresine 210 soruyu sığdırmaları ve ek olarak sosyal bölümündeki konuları çalışmaları gerekecek.

18- Sınavda toplam 8 test var. Bu testlerde hangi derslerden kaç soru geliyor?

19- Ben meslek lisesi öğrencisiyim, kendi alanımda 4 yıllık bir fakülteyi kazanabilmek için hangi testleri cevaplamam gerekli?

Meslek lisesi çıkışlı öğrenciler, sınavın 1. bölümündeki 120 soruyu cevaplayarak, alacakları puan doğrultusunda, kendilerine alan içi olarak belirlenen fakültelere yerleşebilecekler.

20- Sınav sonucunda benim kaç farklı puanım hesaplanacak?

21- Anadolu öğretmen lisesi çıkışlı olan öğrenciler de diğer meslek liseleri gibi ilk 120 soru sonucunda hesaplanacak puanları ile mi yerleştirilecekler?

Hayır. 120 soruya ek olarak, 2.bölümden alanlarıyla ilgili olan 2 testi de cevaplamaları gerekecek.

22- Meslek Lisesi öğrencileri için kendi alanlarında seçim yaptıklarında kullanılan ek puanda bir değişiklik olduğu doğrumu?

Hayır herhangi bir değişiklik yok, daha önce katsayıların hesaplanmasında kullanılan 0.24 katsayı uygulaması devam ediyor.

23- Dil çıkışlı öğrencilerin artık matematik sorularını da cevaplamaları gerektiği söyleniyor, doğru mu?

Evet. Dil öğrencileri de 1. bölümde cevapladıkları her sorudan testler için belirlenen katsayılar dahilinde puan alacaklar.

24- Sınavda alınabilecek en yüksek ham puan nedir?

Sınavda alınabilecek en yüksek ham puan 300’dür. Sınavda en yüksek netlere ulaşan öğrenci 300 puan alır, yani her sene 300 puan alan bir öğrenci mutlaka olur.

25- DGS (Dikey Geçiş Sınavı) nedir? Sınavda kaç soru çıkıyor? Puanlama ne şekilde yapılıyor? İki yıllık bir bölümü bitiren herkes DGS na başvurabilir mi? Kazanıldığı zaman kaçıncı sınıftan itibaren başlanıyor?

DGS (dikey geçiş sınavı) na, meslek yüksekokulları ve açıköğretim önlisans programlarından en çok 5 yıl önce mezun olmuş olanlar ile son sınıfta olup da staj dışındaki mezuniyet şartlarını yerine getirmiş olan her aday başvurabiliyor.DGS Temmuz ayı içerisinde yapılıyor. Sınav, sözel ve sayısal bölümden oluşuyor ve 3 saat sürüyor. DGS puanları, adayların sınav sonuçlarından hesaplanan sözel ve sayısal standart puanlarının, önlisans öğrenimlerinde elde ettikleri akademik not ortalamalarından hesaplanan ağırlıklı önlisans başarı puanlarının (AÖBP) ve önlisans programına yerleştiği yıldaki ÖSS puanlarının belli katsayılarla çarpılarak toplanmasıyla elde ediliyor. Sınav sonunda lisans öğrenimine başlama hakkını elde eden öğrencilere kazandıkları üniversiteler tarafından lisan öğrenimine hazırlık programı uygulanıyor. Bu programda öğrenciye birinci ve ikinci sınıflardan eksik olduğu alanlardan ders sorumluluğu yükleniyor. Hazırlık programının süresi 2 yarı yıl. İstisnai durumlar söz konusu ise bir yarı yıl daha uzatılma durumu olabiliyor. Lisans öğrenimine hazırlık programını başarı ile tamamlayan öğrencilerin üniversitelerin 3. sınıfına kayıtları yapılıyor; başarısız olanların ise üniversite ile ilişiği kesiliyor.

26- Sayısal alan mezunuyum. ÖSS’de Matematik ve Edebiyat sosyal sorularında başarılı olmama rağmen Fen sorularında istediğim başarıya ulaşamıyorum. Bundan dolayı fark dersleri vererek açıköğretim lisesinden Eşitağırlık alan mezunu olmak istiyorum. Amacım gelecek yıl EA puan türüyle öğrenci alan bir bölüme yerleşmek. Bu durumda ne yapmam gerekiyor?

Açıköğretim lisesine başvurarak alan değiştirme durumu şu an uygulanan yönetmeliklere göre mümkün değil. Sayısal alandan mezun olsanız dahi EA puan türüyle öğrenci alan bazı bölümleri tercih ettiğinizde, puan kaybına uğramayacağınız programlar mevcut. Bu programları tercih edebilirsiniz.

27- ÖSS'de hangi durumlarda puan kesiliyor (puan indirimi yapılıyor) ?

Yerleştirmede kullanılan ÖSS (Y-ÖSS) puanları hesaplanırken bir önceki yıl bir yükseköğretim programına yerleştirilmiş olan adayların ortaöğretim başarı puanlarının ÖSS puanlarına katkısı yani bu puana uygulanan katsayı değişmektedir. Puan kesilmesi gibi bir uygulama yoktur.

28- Tercih sırası üniversitelere yerleştirmede göz önüne alınıyormu? benim 5. tercihim başkasının birinci tercihiyse, o kişi benden daha mı şanslı?

Yerleştirmede esas olarak alınan Y-ÖSS puanınızdır. Tercihiniz hangi sırada olursa olsun bu programa tercihleri arasında yer vermiş olan adaylardan yerleştirmede kullanılan puanı ve varsa ek puan toplamı büyük olana öncelik tanınmaktadır.Mesela sizin aldığınız puan 312.123 ve X bölümüne tercihlerinizde yer verdiniz.X bölümünü tercih eden başka bir adayın puanınıda 312.122 olarak düşünelim.Bu durumda bu adaydan binler basamağında bile olsa daha fazla puan aldığınız için yerleştirme hakkı sizin olacaktır,isterse son tercihiniz olsun.Tercih sırası, puanları virgülüne noktasına birbirine denk olan adaylar arasında öncelikli adayın belirlenmesinde kullanılıcak bir kıstastır.

29- İkinci öğretimin normal öğretimden ne gibi farkları var? İkinci öğretimden mezun olunduğunda iş bulma açısından bir sıkıntı yaşanır mı?

Bazı yükseköğretim kurumlarında normal-örgün, önlisans ve lisans programlarının bir kısmının eşdeğeri programlar açılmakta ve bu programlar örgün eğitim saatleri dışındaki zamanlarda (akşam saatlerinde, hafta sonunda) yürütülmekte. İkinci öğretim adı verilen bu programları kazanan öğrenciler, normal öğretim öğrencilerinden daha yüksek öğrenim harcı ödüyor. Örneğin 2003-2004 öğretim yılında mühendislik fakültesi normal öğretim 245 milyon iken ikinci öğretim ücreti 975 milyon TL idi. İktisadi ve idari bilimler fakültesi normal öğretim katkı payı 200 milyon iken ikinci öğretim ücreti 735 milyon TL olarak belirlenmişti. Bu rakamlar senelik ödenecek ücreti gösteriyor. İkinci öğretimin iş bulma ya da diploma açısından normal öğretimden bir farkı yoktur.